"Bij deze transitie is het over je eigen schaduw stappen dé grote uitdaging"

Hoe kijken ziekenhuisbestuurders aan tegen juiste zorg op de juiste plek? Wat betekent dit en waar liggen de kansen? We spreken hierover met Marcel Kuin, raad van bestuur van de Antonius Zorggroep, bestuurslid van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen en betrokken bij de start van JuMP.

Marcel Kuin, raad van bestuur Antonius Zorggroep

Hoe kijk je tegen juiste zorg op de juiste plek aan?

Vanuit Antonius Zorggroep is dit een beweging die we al enkele jaren aan het maken zijn en die door de afspraken uit het Hoofdlijnenakkoord extra hoog op de agenda is komen te staan. Dat is een goede zaak. Niet eens zozeer vanuit het oogpunt van kostenbeheersing, maar vanuit de kwaliteitsgedachte: zo veel mogelijk in je eigen omgeving zorg kunnen ontvangen. JZOJP is daardoor een verandering waar veel intrinsieke motivatie voor aanwezig is.

Binnen Antonius Zorggroep ervaren we tegelijkertijd ook uitdagingen. Te veel zorg vindt nog plaats in het ziekenhuis, zeker in zo’n landelijk gebied met grote afstanden tot het ziekenhuis is dat vanuit kwaliteitsperspectief onwenselijk. Wij zijn in de gelukkige omstandigheid dat wij zowel ziekenhuiszorg als thuiszorg bieden, waardoor dat voor ons goede mogelijkheden biedt om verdere stappen te zetten. Buiten ons thuiszorg werkgebied doen we dat met andere thuiszorgaanbieders. 

Ik zou anderen aanraden ook een duidelijke focus aan te brengen. Juiste zorg op de juiste plek, JZOJP, is natuurlijk best een containerbegrip. Substitutie, juiste zorg, digitale zorg… Ik raad aan eerst het één werkend te krijgen en dan pas de rest op te pakken.

Wat betekent dit voor de ziekenhuiszorg?

Het aantal patiënten zal niet afnemen, het aantal activiteiten wel. Het contact met het ziekenhuis wordt niet minder, maar anders. Het is meer op afstand, digitaal. Dat betekent een hele verandering. Je wordt meer een kennisinstituut. Veel basiszorg zal niet meer binnen onze vier muren plaatsvinden. Wij werken dit uit per zorgpad; je moet daarbij elke bouwsteen langs om de zorg anders in te richten. De huidige organisatie is er zó op gericht om zorg in het ziekenhuis te leveren. Als je nieuwe manieren van werken echt goed wilt implementeren, kost dat veel energie. Pas op het moment dat je een bepaalde kritieke massa hebt bereikt, kun je meer de versnelling in.

Waar ben je het meest trots op?

Wij willen ziekenhuiszorg – waar verantwoord - onder regie van medisch specialisten naar huis brengen in ons hele werkgebied. Het patiëntperspectief is hier leidend in, en daar ben ik wel trots op. Ervaringsdeskundigen van Stichting IKONE zijn intensief betrokken in dit proces, dat levert mooie resultaten op. Om een voorbeeld te noemen, zo werd duidelijk dat onze thuiszorgauto’s met logo niet altijd gewaardeerd worden. De hele straat weet dan dat je thuiszorg ontvangt. Ervaringsdeskundigen geven aan dat zij niet enkel als patiënt gezien willen worden en dat frequente bezoekjes van zo’n herkenbare auto dan niet helpen. 

Het is altijd lastig op welk moment je de patiënt precies gaat betrekken in een traject. Wij hebben als organisatie een overzicht van kansrijke projecten samengesteld en daarna ervaringsdeskundigen betrokken. Zo’n project moet wel impact hebben. Dat kan door een bepaald volume te zoeken, maar het kan ook de grote toegevoegde waarde voor de patiënt zijn

Waar liggen nog kansen?

Naast dit traject, dat nog niet klaar is, liggen die kansen denk ik in anderhalvelijnszorg. Dat huisartsen snel en laagdrempelig contact kunnen opnemen met specialisten om even mee te denken, zonder dat de behandeling direct wordt overgenomen. Maar ook de digitalisering in de zorg. In mijn optiek zijn er nog veel kansen om goede apps zoals BeterDichtbij verder op te schalen en daar nog zaken aan toe te voegen voor de patiënt. 

Wat is nodig om verdere stappen te kunnen zetten?

De grootste hindernissen werpen we vaak zelf op. Bij deze transitie is het over je eigen schaduw stappen dé grote uitdaging. Digitale gegevensuitwisseling is natuurlijk een bekend probleem. Dit vergemakkelijken moet landelijk worden opgepakt, dat gaat ook steeds beter. De inzet van transitiegelden kost veel moeite, maar is wel essentieel voor deze overgangsperiode. Tenslotte zou er landelijk betere afstemming moten zijn tussen ziekenhuizen en huisartsen, bijv. ook door meer samen op te trekken in hoofdlijnenakkoorden. De huisartsenbeweging trekt nu aan volledig andere touwtjes dan de ziekenhuizen, meer landelijke coördinatie hierop zou mooi zijn.

Wat is jouw aanbeveling of oproep om de zorg toekomstbestendig te maken?

In elk geval om gegeven de arbeidsmarkt een aantal dingen proactief op te pakken. Zelf mensen opleiden en aan je binden. En meer samenwerking tussen regionale instellingen. Je vist in dezelfde vijver en kunt met elkaar juist leukere, en uitdagender banen creëren. En daarnaast helpt het om plannen financieel tegen de meetlat te houden. Je kunt idealistisch zijn, maar je moet ook kijken wat financieel haalbaar is en wat niet.

Meerjarencontracten geven financiële zekerheid. Dit betekent niet per se meer geld, maar wel stabiliteit en meer eigen regie waar je dat aan uitgeeft. Het helpt ons bijvoorbeeld om één budget voor thuiszorg en ziekenhuiszorg te ontvangen, waar we vervolgens zelf over mogen beslissen. Dat geeft rust én ruimte. 

Wat vind je van het programma JuMP?

Het is een mooi programma met praktische tools. We willen onze leden goed faciliteren, het is gezien de continue beweging richting JZOJP zaak te blijven peilen waar leden behoefte aan hebben. Ons aanbod blijven we toetsen en daar willen we natuurlijk graag ook input voor ontvangen!