Adviesrapport RVS over domeinoverstijgende samenwerking

Hoe kan domeinoverstijgende samenwerking beter van de grond komen? Welke aanpassingen in het zorgstelsel zijn nodig om belemmeringen voor samenwerking weg te nemen? De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) onderzoekt in het rapport 'Grenzeloos samenwerken?' waar samenwerkingsprojecten in de praktijk tegenaan lopen. Ook doet de raad enkele aanbevelingen.

Achterliggende mechanismes

De RVS heeft voor het rapport 3 voorbeelden uit de praktijk onderzocht. Het gaat om:

  • Kwaliteit van leven voor kwetsbare thuiswonende ouderen;
  • Passende zorg voor mensen met een ernstig psychiatrische aandoening;
  • Betere huisartsenzorg door meer tijd voor de patiënt.

Welke belemmeringen liepen de betrokkenen in deze projecten tegenaan? En wat zijn hierbij de onderliggende mechanismen? De RVS noemt in zijn rapport 3 achterliggende oorzaken die de samenwerking bemoeilijken:

  • De zorg is primair ingericht op losse afgebakende zorgvragen, en eigenaarschap van de zorg voor mensen met een complexe zorgvraag is niet belegd.
  • Investeren in passende zorg is vaak niet lonend; de ‘winst’ komt ergens anders terecht komt (wrong-pocket probleem).
  • Als gevolg hiervan is domeinoverstijgend samenwerken voor de betrokken zorgverleners een behoorlijke uitdaging, die veel aanpassingsvermogen en flexibiliteit vraagt. 

Adviezen voor financiering

1 van de zaken waar praktijkvoorbeelden tegenaan lopen, is het krijgen van duurzame financiering. De raad geeft een aantal oplossingsrichtingen binnen het huidige stelsel:

  • Geef een stimulans aan het gebruik van creatieve en bewezen succesvolle vormen van financiering, zoals grens- of overbruggingsbudgetten of shared savings-afspraken. 
  • Zoek naar juridische manieren waarmee inkopers van zorg – waar mogelijk buiten het eigen domein – geld kunnen besteden aan passende zorg. 
  • Onderzoek de baten van een doelgroepenbenadering voor passende bekostiging en financiering. Hierbij blijven de stelselwetten bestaan, maar wordt de zorg voor een bepaalde afgebakende populatie, zoals kwetsbare thuiswonende ouderen, daar als het ware uitgelicht en binnen één (nieuw) stelsel ondergebracht.

Meer nodig dan wegnemen perverse prikkels

Dit betekent niet dat goede samenwerking automatisch tot stand komt als alle perverse financiële prikkels (gedeeltelijk) worden weggenomen, zo schrijft de RVS in het rapport. Zo lang de onderliggende principes van het stelsel gelijk blijven, ontstaan er vroeg of laat nieuwe barrières. "Als we willen dat het succes van domeinoverstijgend samenwerken niet afhankelijk blijft van de inzet van bestuurders en professionals die ‘tegen de stroom in’ willen werken om passende zorg te bieden, moet er vroeg of laat ook gekeken worden naar de stelselwetten zelf", zo stelt de raad. In een komend advies over de toekomst van de zorg zal de RVS daarom verder ingaan op de vraag hoe zorg en ondersteuning toekomstbestendig kunnen worden georganiseerd.

NVZ-masterclass voor bestuurders: Governance bij regionale samenwerking 

Wil je meer weten over de (on)mogelijkheden van regionale samenwerking? De NVZ organiseert op 13 april de masterclass Governance bij regionale samenwerking. Bestuurders van zorginstellingen die lid zijn van de NVZ kunnen zich hiervoor aanmelden. Kijk op de website van de NVZ voor meer informatie.

Lees het rapport van de RVS: 'Grenzeloos samenwerken?'